پروژه های ساخت و ساز همواره پیچیده هستند. همراه با افزایش پیچیدگی پروژه های بزرگ ساخت و ساز، مشکلات مربوط به اجرای این پروژه ها نیز افزایش می یابد. درک درستی از پیچیدگی این نوع پروژه ها و ارزیابی آنها از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. ارزیابی پیچیدگی پروژه می تواند منبعی فراهم آورد که تصمیم گیرندگان و مدیران مربوطه از آن بهره گیرند. فرآیند تحلیل شبکه ای فازی رویکردی منطقی و سیستماتیک برای شناسایی، ارزیابی و رتبه بندی است. این روش اجازه تحلیل سیستم های پیچیده و تعیین پیچیدگی سیستم های پروژه را می دهد. در این پژوهش با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه ای فازی، شاخص های موثر در ایجاد پیچیدگی پروژه های مربوط به ساخت و سازهای بزرگ در ایران شناسایی و اولویت بندی شده اند. نتایج نشان داد شاخص های پیچیدگی اجتماعی- سیاسی، پیچیدگی وابستگی پروژه و پیچیدگی فنی اولویت های اول تا سوم را دارند. همچنین سه پروژه بزرگ تجاری-اداری، بیمارستانی و برج های بلند از لحاظ پیچیدگی مورد مقایسه قرار گرفتند و پروژه بیمارستانی پیچیده ترین پروژه ارزیابی شد. این مدل برای افراد حرفه ای در مدیریت پروژه های بزرگ مفید خواهد بود.

با وجود همه پیشرفت های تکنولوژیکی در عرصه مدیریت پروژه، هنوز پروژه ها در زمانیکه از قبل برایشان برنامه ریزی شده است، به اتمام نمی رسند و انحرافات زیادی از برنامه از پیش تدوین شده دارند. تأخیر باعث افزایش هزینه و غیراقتصادی شدن پروژه، از دست دادن بازار رقابت و گاهاً فسخ قراردادها می گردد. به همین جهت تعداد بی شماری ادعای حقوقی در پروژه ها مطرح می شود. جلوگیری از ایجاد تأخیر در پروژه ها تبدیل به امری غیرقابل اجتناب شده است که بعضاً باعث افزایش هزینه منابع کاری، هزینه بهره برداری دیرهنگام یا سود از دست رفته، امکان غیراقتصادی شدن پروژه و ضرر ناشی از کاهش درآمد دولت و رفاه اجتماعی مردم، هزینه ناشی از گران شدن منابع مصرفی، هزینه تمدید مجوزها، ضرر از دست دادن بازار رقابت، ضرر ناشی از عدم اشتغال زایی در کشور و از دست دادن سود و منافع، کاهش بهره وری و حتی فسخ قرارداد می گردد که در این صورت کارفرما و پیمانکار خود را به نوعی مستحق دریافت ضرر و زیان مالی و زمانی تاخیرات می دانند و از این رو در پی یافتن راهی برای جبران خسارت ها از طریق انتقال مسئولیت های تأخیر به طرف مقابل هستند. از این گذشته بیشتر قراردادها روش مشخصی را برای ارزیابی تاخیرات و یا شناخت مقصران تاخیرات مشخص نمی کنند و دشواری شدید در پیدا کردن عامل تولید تأخیر و دشواری در کمیت سنجی تاخیرات به وجود آمده توسط عوامل درگیر در پروژه، موجب تقویت مناقشه می شود. به منظور استفاده بهنگام و درست از هر روش تحلیل تاخیر در زمان مناسب، هدف مقاله شناسایی و معرفی روش های متفاوت تکنیک تحلیل تاخیرات و بررسی مزایا و معایب هریک می باشد تا بر اساس آن الگویی وجود داشته باشد که کارشناسان برنامه ریزی و مدیران و مشاوران و پیمانکاران بتوانند با توجه به نوع پروژه ها و مشخصاتی که دارند، از روش تحلیل تاخیری استفاده نمایند که دقیقا مختص همان پروژه باشد تا به نتایج درست دست یابند و صرفا بر اساس نگاه کورکورانه و مدل های تیپ بازاری نباشد.

تأخیرات یکی از مهم ترین مشکلات صنعت ساختمان است، زیرا تأخیر در پروژه های ساختمانی تأثیرات منفی بر کارفرمایان و پیمانکاران دارد. هدف این تحقیق ارزیابی اثرات زمان بندی بر تاخیرات اجرای پروژه های ساخت و ساز است. روش تحقیق استفاده شده در این تحقیق، استفاده از پرسشنامه و تحلیل نتایج بصورت کمی بود. به همین منظور پانزده شرکت از سه گروه کارفرما، مهندسین مشاور و پیمانکار انتخاب شده و پرسشنامه تهیه شده به 80 نفر از کارمندان آنها ارسال گردید. در نهایت 70 نفر از شرکت کنندگان به پرسشنامه های مدنظر پاسخ دادند که داده های بدست آمده با استفاده از نرم افزار آماری SPSS تجزیه وتحلیل شد. نتایج تحلیل انجام شده نشان می دهد که از مهمترین اهداف زمان بندی در پروژه های ساخت وساز "حل وفصل تضاد بین تأمین کنندگان یا پیمانکاران جزء"، "استفاده به عنوان ابزار مؤثر کنترل پروژه "و "حل وفصل دعاوی تأخیر" است. علاوه بر آن براساس ارزیابی صورت گرفته، اهمیت زمان بندی اولیه در ساخت وساز،" اتمام به موقع پروژه ها" و " اطمینان از رضایت مشتری" تعیین گردید. همچنین "تأخیر" و" ایجاد اختلال" در پروژه های ساخت و ساز بعنوان عواقب ناشی از عدم وجود زمان بندی در پروژه های ساخت و ساز شناخته شد. در نهایت با جمع بندی کلیه جوانب نتیجه گیری شد که برای به حداقل رساندن تاخیرات و نیز برای اطمینان از تحویل به موقع پروژه ساخت وساز، اهداف پروژه، اهمیت و اثرات زمان بندی عوامل کلیدی هستند که باید در نظر گرفته شوند تا از تأخیر جلوگیری شود.

پروژه مجتمع مسکونی 432 واحدی مسکن مهر با مساحت 2.3 هکتار در شمال شرقی شهرستان محمودآباد مازندران واقع شده است. در این مطالعه سه روش ماتریس ارزیابی سریع آثار (ماتریس پاستاکیا)، تصمیم گیری چندمعیاره (AHP) و چک لیست سنجشی هم ترازی به منظور ارزیابی آثار محیط زیستی استفاده شد. طبق نتایج ماتریس پاستاکیا فعالیت های پروژه در فاز ساختمانی شامل 9 اثر مثبت و 19 اثر منفی و در فاز بهره برداری شامل 14 اثر مثبت و 21 اثر منفی است. سپس، در روش تصمیم گیری چندمعیاره، معیارهای اصلی در نرم افزار Expert Choice وزن دهی شدند و با ورود وزن داده ها در چک لیست سنجشی هم ترازی شاخص کل به دست آمد. نتایج کلی چک لیست نشان داد که در محیط فنی معیار دسترسی به زیرساخت های شهری با شاخص 1.002 در محیط فرهنگی، معیار زیبایی منظر با شاخص 0.951 در محیط اقتصادی، معیار قیمت مستغلات با 0.99 در محیط اجتماعی، معیار جمعیت با 1.02 در محیط بیولوژیکی، معیار ماهی ها با 0.99 و در محیط فیزیکوشیمیایی معیار آب زیرزمینی با 0.951 و برای آلودگی ها صدا 0.649 بیشترین شاخص را به خود اختصاص داده اند و به منزله مهم ترین عوامل تحت تاثیر این پروژه قرار گرفتند. بررسی نتایج بیانگر این واقعیت است که در اثر اجرای پروژه همراه اعمال دستورهای مدیریتی زیست محیطی، منطقه از لحاظ اقتصادی رشد خواهد کرد، اما از لحاظ جنبه های زیست محیطی با مخاطراتی همراه است که بر اساس دستورالعمل های ارائه شده به سهولت قابل پیشگیری است.

چکیده: استفاده بی رویه از منابع و آلودگی های محیط زیست و هزینه هایی که این موضوع به اقتصاد کشور وارد می کند . توسعه ی پایدار شهری که در معنای عام خود ، رشد و گسترشی همه جانبه و بدون تعارض و تناقض معنا می شود ، با دو هدف عمده ارتقاء کیفیت زندگی با لحاظ ظرفیت محیط زیست و پاسخگویی به نیازهای نسل حاضر بدون محدودیت برای آیندگان ، تعریف می شود . هدف در این پژوهش ارزیابی میزان تاثیر مدیریت محدوده بر توسعه پایدار در صنعت ساخت و ساز است . این تحقیق از نظر هدف ، کاربردی می باشد و هم چنین با توجه به اینکه به رابطه بین دو متغیر می پردازد از نوع تحقیقات همبستگی و توصیفی می باشد . کلیه مهندسان و کارشناسان فعال پروژه های عمرانی شهر هرات که به تعداد 175 نفر به عنوان جامعه آماری در این پژوهش مورد بررسی قرار گرفتند . از بین جامعه آماری تعداد130 نفر با استفاده از جدول مورگان و فرمول کاکران و روش نمونه گیری ساده به عنوان نمونه آماری انتخاب شدند . با توجه به عدم برگشت تمامی پرسشنامه ها و همچنین ناقص بودن تعدادی از پرسشنامه ها در نهایت تعداد 120 پرسشنامه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت . جهت سنجش متغیرها از پرسشنامه استاندارد مدیریت محدوده با پایایی 8972/0 و پرسشنامه توسعه پایدار صنعت ساخت با پایایی 9494/0 استفاده شد . نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده ها نشان داد که: میزان تاثیرعملکرد مدیریت محدوده بر توسعه پایدار در صنعت ساخت و ساز 69 درصد و رابطه معناداری داشت .

یکی از عوامل رشد و توسعه اقتصادی جوامع، موفقیت در اجرای پروژه های عمرانی است. همه ساله بخش عمده ای از سرمایه کشور به پروژه های عمرانی و زیربنایی اختصاص می یابد و تعداد زیادی از این پروژه ها با تاخیر اجرا می شوند. بررسی عوامل موثر بر تاخیر اجرای پروژه ها امری ضروری در راستای حذف این عوامل و اجرای به موقع پروژه های عمرانی است. در پژوهش حاضر پس از مرور جامع تحقیقات متعددی که به بررسی عوامل موثر بر تاخیر پروژه پرداخته اند، این عوامل در هفت گروه شامل کارفرما، مشاور، پیمانکار، مواد اولیه، نیروی کار، تجهیزات و سایر عوامل مورد بررسی قرار گرفته اند. سپس با استفاده از روش فرایند تحلیل سلسله مراتبی، عوامل موثر بر تاخیر پروژه های ساخت و ساز اولویت بندی شده اند. نتایج نشان داد مشکلات مالی و تاخیر در پرداخت توسط کارفرما با وزن 12/0، ضعف مدارک فنی ارایه شده توسط مشاور با وزن 18/0، مشکلات مالی پیمانکار با وزن 15/0، تغییر نوع و مشخصات مواد در طول ساخت با وزن 53/0، عدم احساس مسیولیت نیروی کار با وزن 27/0 و نوسانات قیمت با وزن 24/0، مهم ترین عوامل موثر بر طولانی شدن زمان اجرای پروژه های ساخت وساز در هر یک از هفت گروه مذکور می باشند.